Bài 14 / 26 · Toán 9 – Đại số, hình học và mô hình thực tế
Đường tròn và vị trí tương đối
Khám phá Đường tròn và vị trí tương đối qua hoạt động, lời giải từng bước và tình huống thực tế.
Toán lớp 9
20 phút
2 ví dụ
1 tình huống thực tế
Ảnh thực tế · Wikimedia Commons (thư viện website)
Sau bài học, em có thể
Nêu và giải thích kiến thức trọng tâm của bài.
Tự giải ví dụ và kiểm tra lại kết quả.
Vận dụng đúng điều kiện, đơn vị vào tình huống đời sống.
1Lý thuyết trọng tâm
**Chương trình:** Toán 9, lộ trình chung (không gán số bài của một bộ SGK cụ thể).
## 1. Bắt đầu bằng dự đoán
Vẽ đường tròn R=5 rồi thử ba đường cách tâm 3,5,7 đơn vị.
Ghi dự đoán của em trước khi tính. Em cần đại lượng nào và dữ kiện nào?
## 2. Em tự khám phá
- Thực hiện hoạt động trên giấy hoặc với vật thật an toàn.
- Lập bảng các trường hợp; thử ít nhất hai bộ số.
- So sánh kết quả với bạn và giải thích một điểm khác biệt.
## 3. Kiến thức trọng tâm
Đường tròn tâm O bán kính R là tập điểm cách O đúng R. Điểm trong, trên, ngoài tương ứng khoảng cách nhỏ hơn, bằng, lớn hơn R. Đường thẳng cắt, tiếp xúc hoặc không giao đường tròn khi khoảng cách tâm–đường thẳng nhỏ hơn, bằng, lớn hơn R.
## 4. Lập kế hoạch giải
1. Đọc đề; ghi dữ kiện, điều kiện và đơn vị.
2. Viết quan hệ hoặc công thức trước khi thay số.
3. Tính cẩn thận; giữ số chính xác nếu có căn hoặc $\pi$.
4. Kiểm tra bằng thế lại, tính ngược hoặc cách khác.
## 5. Thử sức trước khi mở ví dụ
Đường tròn có bán kính7 cm. Đường kính bao nhiêu cm?
Trình bày lý do, không chỉ ghi kết quả. Sau đó xem ví dụ ở dưới để đối chiếu.
## 6. Vận dụng và giới hạn mô hình
Vòi tưới phủ hình tròn bán kính6 m. Một luống cách vòi5 m có nằm trong vùng phủ? Nhập 1=có,0=không.
Hãy đánh dấu giả thiết lý tưởng trong đề. Nếu đo bằng dụng cụ, kết quả có thể có sai số; không coi hình minh họa là bản vẽ đúng tỉ lệ.
## 7. Tự đánh giá
Em có thể nêu điều kiện dùng công thức, giải thích từng bước và phát hiện lỗi sau đây chưa?
> So khoảng cách với bán kính, không với đường kính.
3Ví dụ có lời giải
Ví dụ 1
Ví dụ: phân tích dữ kiện và giải từng bước
Đường tròn có bán kính7 cm. Đường kính bao nhiêu cm?
Xem lời giải
Đường kính d=2R=14 cm.
Ví dụ 2
Ví dụ: kiểm tra điều kiện và kết quả
Đường trònR=5 cm; khoảng cách tâm tới đường thẳng7 cm. Có bao nhiêu giao điểm?
Xem lời giải
7>5 nên đường thẳng không giao đường tròn:0 giao điểm.
Tự kiểm tra ngayLàm bộ câu hỏi đúng theo bài học này, có chấm điểm và giải thích.
Ảnh thực tế · Wikimedia Commons (thư viện website)
Đời sống và mô hình hóa
Vận dụng: tự giải trước khi đối chiếu
Vòi tưới phủ hình tròn bán kính6 m. Một luống cách vòi5 m có nằm trong vùng phủ? Nhập 1=có,0=không.
**Em làm trước:** ghi dữ kiện, chọn công cụ và nhập kết quả. Giả thiết và giới hạn của mô hình được giải thích trong lời giải.