Bài 21 / 26 · Toán 9 – Đại số, hình học và mô hình thực tế
Hình trụ
Khám phá Hình trụ qua hoạt động, lời giải từng bước và tình huống thực tế.
Toán lớp 9
20 phút
2 ví dụ
1 tình huống thực tế
Ảnh thực tế · Wikimedia Commons (thư viện website)
Sau bài học, em có thể
Nêu và giải thích kiến thức trọng tâm của bài.
Tự giải ví dụ và kiểm tra lại kết quả.
Vận dụng đúng điều kiện, đơn vị vào tình huống đời sống.
1Lý thuyết trọng tâm
**Chương trình:** Toán 9, lộ trình chung (không gán số bài của một bộ SGK cụ thể).
## 1. Bắt đầu bằng dự đoán
Cuộn tờ giấy chữ nhật để nhận ra chiều dài bằng chu vi đáy và chiều rộng bằng chiều cao.
Ghi dự đoán của em trước khi tính. Em cần đại lượng nào và dữ kiện nào?
## 2. Em tự khám phá
- Thực hiện hoạt động trên giấy hoặc với vật thật an toàn.
- Lập bảng các trường hợp; thử ít nhất hai bộ số.
- So sánh kết quả với bạn và giải thích một điểm khác biệt.
## 3. Kiến thức trọng tâm
Hình trụ có hai đáy là các hình tròn bằng nhau, mặt bên trải thành hình chữ nhật. Diện tích xung quanh2πrh; toàn phần2πrh+2πr². Thể tíchπr²h. Bán kính vuông góc trục, chiều cao là khoảng cách hai mặt đáy.
## 4. Lập kế hoạch giải
1. Đọc đề; ghi dữ kiện, điều kiện và đơn vị.
2. Viết quan hệ hoặc công thức trước khi thay số.
3. Tính cẩn thận; giữ số chính xác nếu có căn hoặc $\pi$.
4. Kiểm tra bằng thế lại, tính ngược hoặc cách khác.
## 5. Thử sức trước khi mở ví dụ
r=3 cm,h=4 cm. Thể tích dạng aπ cm³. Tìm a.
Trình bày lý do, không chỉ ghi kết quả. Sau đó xem ví dụ ở dưới để đối chiếu.
## 6. Vận dụng và giới hạn mô hình
Bồn hình trụ r=1 m,h=2 m. Thể tích dạng aπ m³. Tìm a.
Hãy đánh dấu giả thiết lý tưởng trong đề. Nếu đo bằng dụng cụ, kết quả có thể có sai số; không coi hình minh họa là bản vẽ đúng tỉ lệ.
## 7. Tự đánh giá
Em có thể nêu điều kiện dùng công thức, giải thích từng bước và phát hiện lỗi sau đây chưa?
> Không dùng đường kính thay cho bán kính trong r².
3Ví dụ có lời giải
Ví dụ 1
Ví dụ: phân tích dữ kiện và giải từng bước
r=3 cm,h=4 cm. Thể tích dạng aπ cm³. Tìm a.
Xem lời giải
a=r²h=3²·4=36, V=36π cm³.
Ví dụ 2
Ví dụ: kiểm tra điều kiện và kết quả
Trụr=2 cm,h=5 cm. Diện tích xung quanh dạng aπ cm². Tìm a.
Xem lời giải
Sxq=2πrh=2π·2·5=20π cm².
Tự kiểm tra ngayLàm bộ câu hỏi đúng theo bài học này, có chấm điểm và giải thích.
Ảnh thực tế · Wikimedia Commons (thư viện website)
Đời sống và mô hình hóa
Vận dụng: tự giải trước khi đối chiếu
Bồn hình trụ r=1 m,h=2 m. Thể tích dạng aπ m³. Tìm a.
**Em làm trước:** ghi dữ kiện, chọn công cụ và nhập kết quả. Giả thiết và giới hạn của mô hình được giải thích trong lời giải.