Bài 3 / 26 · Toán 9 – Đại số, hình học và mô hình thực tế
Giải bài toán bằng hệ phương trình
Khám phá Giải bài toán bằng hệ phương trình qua hoạt động, lời giải từng bước và tình huống thực tế.
Toán lớp 9
20 phút
2 ví dụ
1 tình huống thực tế
Ảnh thực tế · Wikimedia Commons (thư viện website)
Sau bài học, em có thể
Nêu và giải thích kiến thức trọng tâm của bài.
Tự giải ví dụ và kiểm tra lại kết quả.
Vận dụng đúng điều kiện, đơn vị vào tình huống đời sống.
1Lý thuyết trọng tâm
**Chương trình:** Toán 9, lộ trình chung (không gán số bài của một bộ SGK cụ thể).
## 1. Bắt đầu bằng dự đoán
Dùng bảng số lượng–đơn giá–thành tiền để giải một hóa đơn hai loại hàng.
Ghi dự đoán của em trước khi tính. Em cần đại lượng nào và dữ kiện nào?
## 2. Em tự khám phá
- Thực hiện hoạt động trên giấy hoặc với vật thật an toàn.
- Lập bảng các trường hợp; thử ít nhất hai bộ số.
- So sánh kết quả với bạn và giải thích một điểm khác biệt.
## 3. Kiến thức trọng tâm
Chọn hai ẩn, ghi điều kiện và lập bảng liên hệ. Hai dữ kiện độc lập cho hai phương trình. Sau khi giải, kiểm tra số lượng nguyên không âm, tốc độ dương và đơn vị nhất quán; nghiệm không phù hợp cần loại.
## 4. Lập kế hoạch giải
1. Đọc đề; ghi dữ kiện, điều kiện và đơn vị.
2. Viết quan hệ hoặc công thức trước khi thay số.
3. Tính cẩn thận; giữ số chính xác nếu có căn hoặc $\pi$.
4. Kiểm tra bằng thế lại, tính ngược hoặc cách khác.
## 5. Thử sức trước khi mở ví dụ
Hai số có tổng 26, hiệu 8. Số lớn là bao nhiêu?
Trình bày lý do, không chỉ ghi kết quả. Sau đó xem ví dụ ở dưới để đối chiếu.
## 6. Vận dụng và giới hạn mô hình
Mua 3 vở và 2 bút hết 46000; mua 1 vở và 2 bút hết 22000. Một vở giá bao nhiêu đồng?
Hãy đánh dấu giả thiết lý tưởng trong đề. Nếu đo bằng dụng cụ, kết quả có thể có sai số; không coi hình minh họa là bản vẽ đúng tỉ lệ.
## 7. Tự đánh giá
Em có thể nêu điều kiện dùng công thức, giải thích từng bước và phát hiện lỗi sau đây chưa?
> Hai phương trình phải độc lập; không dùng hai cách viết của cùng một dữ kiện.
3Ví dụ có lời giải
Ví dụ 1
Ví dụ: phân tích dữ kiện và giải từng bước
Hai số có tổng 26, hiệu 8. Số lớn là bao nhiêu?
Xem lời giải
x+y=26,x−y=8. Cộng:2x=34, x=17; y=9.
Ví dụ 2
Ví dụ: kiểm tra điều kiện và kết quả
Chu vi chữ nhật28 m, dài hơn rộng2 m. Chiều dài bao nhiêu m?
Xem lời giải
Dài d,rộng r: d+r=14,d−r=2. Cộng hai phương trình2d=16 nên d=8,r=6.
Tự kiểm tra ngayLàm bộ câu hỏi đúng theo bài học này, có chấm điểm và giải thích.
Ảnh thực tế · Wikimedia Commons (thư viện website)
Đời sống và mô hình hóa
Vận dụng: tự giải trước khi đối chiếu
Mua 3 vở và 2 bút hết 46000; mua 1 vở và 2 bút hết 22000. Một vở giá bao nhiêu đồng?
**Em làm trước:** ghi dữ kiện, chọn công cụ và nhập kết quả. Giả thiết và giới hạn của mô hình được giải thích trong lời giải.