Bài 11 / 24 · Toán 8 – Đại số và hình học ứng dụng
Giải bài toán bằng phương trình
Khám phá Giải bài toán bằng phương trình qua hoạt động, lời giải từng bước và tình huống thực tế.
Toán lớp 8
20 phút
2 ví dụ
1 tình huống thực tế
Ảnh thực tế · Wikimedia Commons (thư viện website)
Sau bài học, em có thể
Nêu và giải thích kiến thức trọng tâm của bài.
Tự giải ví dụ và kiểm tra lại kết quả.
Vận dụng đúng điều kiện, đơn vị vào tình huống đời sống.
1Lý thuyết trọng tâm
**Chương trình:** Toán 8, lộ trình chung (không gán số bài của một bộ SGK cụ thể).
## 1. Bắt đầu bằng dự đoán
Lập bảng số lượng, đơn giá, thành tiền cho hai loại vé trước khi viết phương trình.
Ghi dự đoán của em trước khi tính. Em cần đại lượng nào và dữ kiện nào?
## 2. Em tự khám phá
- Thực hiện hoạt động trên giấy hoặc với vật thật an toàn.
- Lập bảng các trường hợp; thử ít nhất hai bộ số.
- So sánh kết quả với bạn và giải thích một điểm khác biệt.
## 3. Kiến thức trọng tâm
Chọn ẩn và điều kiện, đổi các đại lượng về cùng đơn vị, lập phương trình từ quan hệ của tình huống. Giải, kiểm tra điều kiện rồi trả lời bằng ngôn ngữ và đơn vị của bài toán. Nghiệm đại số chưa chắc hợp nghĩa thực tế.
## 4. Lập kế hoạch giải
1. Đọc đề; ghi dữ kiện, điều kiện và đơn vị.
2. Viết quan hệ hoặc công thức trước khi thay số.
3. Tính cẩn thận; giữ số chính xác nếu có căn hoặc $\pi$.
4. Kiểm tra bằng thế lại, tính ngược hoặc cách khác.
## 5. Thử sức trước khi mở ví dụ
Tổng hai số là 34, số lớn hơn số nhỏ 6. Tìm số nhỏ.
Trình bày lý do, không chỉ ghi kết quả. Sau đó xem ví dụ ở dưới để đối chiếu.
## 6. Vận dụng và giới hạn mô hình
Taxi tính 12 000 đồng mở cửa và 15 000 đồng/km tiếp theo. Tổng tiền 87 000 đồng trong mô hình này tương ứng bao nhiêu km tính thêm?
Hãy đánh dấu giả thiết lý tưởng trong đề. Nếu đo bằng dụng cụ, kết quả có thể có sai số; không coi hình minh họa là bản vẽ đúng tỉ lệ.
## 7. Tự đánh giá
Em có thể nêu điều kiện dùng công thức, giải thích từng bước và phát hiện lỗi sau đây chưa?
> Luôn ghi đại lượng mà ẩn biểu diễn; không bỏ điều kiện và đơn vị.
3Ví dụ có lời giải
Ví dụ 1
Ví dụ: phân tích dữ kiện và giải từng bước
Tổng hai số là 34, số lớn hơn số nhỏ 6. Tìm số nhỏ.
Xem lời giải
Gọi số nhỏ x, số lớn x+6. 2x+6=34 nên x=14. Hai số là 14 và 20.
Ví dụ 2
Ví dụ: kiểm tra điều kiện và kết quả
Chu vi chữ nhật30 m, dài hơn rộng3 m. Chiều rộng bao nhiêu m?
Xem lời giải
Gọi rộngx>0, dài x+3. 2(2x+3)=30 nên4x=24, x=6; dài9.
Tự kiểm tra ngayLàm bộ câu hỏi đúng theo bài học này, có chấm điểm và giải thích.
Ảnh thực tế · Wikimedia Commons (thư viện website)
Đời sống và mô hình hóa
Vận dụng: tự giải trước khi đối chiếu
Taxi tính 12 000 đồng mở cửa và 15 000 đồng/km tiếp theo. Tổng tiền 87 000 đồng trong mô hình này tương ứng bao nhiêu km tính thêm?
**Em làm trước:** ghi dữ kiện, chọn công cụ và nhập kết quả. Giả thiết và giới hạn của mô hình được giải thích trong lời giải.