Bài 22 / 24 · Toán 8 – Đại số và hình học ứng dụng
Thu thập, phân loại và biểu diễn dữ liệu
Khám phá Thu thập, phân loại và biểu diễn dữ liệu qua hoạt động, lời giải từng bước và tình huống thực tế.
Toán lớp 8
20 phút
2 ví dụ
1 tình huống thực tế
Ảnh thực tế · Wikimedia Commons (thư viện website)
Sau bài học, em có thể
Nêu và giải thích kiến thức trọng tâm của bài.
Tự giải ví dụ và kiểm tra lại kết quả.
Vận dụng đúng điều kiện, đơn vị vào tình huống đời sống.
1Lý thuyết trọng tâm
**Chương trình:** Toán 8, lộ trình chung (không gán số bài của một bộ SGK cụ thể).
## 1. Bắt đầu bằng dự đoán
Khảo sát phương tiện đến trường; một học sinh chọn một phương án để tránh đếm trùng.
Ghi dự đoán của em trước khi tính. Em cần đại lượng nào và dữ kiện nào?
## 2. Em tự khám phá
- Thực hiện hoạt động trên giấy hoặc với vật thật an toàn.
- Lập bảng các trường hợp; thử ít nhất hai bộ số.
- So sánh kết quả với bạn và giải thích một điểm khác biệt.
## 3. Kiến thức trọng tâm
Xác định câu hỏi khảo sát, đối tượng và cách chọn mẫu trước khi thu thập dữ liệu. Dữ liệu có thể là định tính hoặc định lượng. Chọn biểu đồ phù hợp: cột để so sánh, đoạn thẳng cho xu hướng thời gian, quạt tròn cho cơ cấu một tổng. Trục, đơn vị và nguồn phải rõ.
## 4. Lập kế hoạch giải
1. Đọc đề; ghi dữ kiện, điều kiện và đơn vị.
2. Viết quan hệ hoặc công thức trước khi thay số.
3. Tính cẩn thận; giữ số chính xác nếu có căn hoặc $\pi$.
4. Kiểm tra bằng thế lại, tính ngược hoặc cách khác.
## 5. Thử sức trước khi mở ví dụ
Có 12 bạn đi bộ,18 đi xe đạp,10 đi xe buýt. Tổng mẫu có bao nhiêu bạn?
Trình bày lý do, không chỉ ghi kết quả. Sau đó xem ví dụ ở dưới để đối chiếu.
## 6. Vận dụng và giới hạn mô hình
Trong mẫu 40 bạn có 18 đi xe đạp. Tỉ lệ đi xe đạp bao nhiêu phần trăm?
Hãy đánh dấu giả thiết lý tưởng trong đề. Nếu đo bằng dụng cụ, kết quả có thể có sai số; không coi hình minh họa là bản vẽ đúng tỉ lệ.
## 7. Tự đánh giá
Em có thể nêu điều kiện dùng công thức, giải thích từng bước và phát hiện lỗi sau đây chưa?
> Không suy rộng mẫu thuận tiện cho toàn bộ dân số một cách chắc chắn.
3Ví dụ có lời giải
Ví dụ 1
Ví dụ: phân tích dữ kiện và giải từng bước
Có 12 bạn đi bộ,18 đi xe đạp,10 đi xe buýt. Tổng mẫu có bao nhiêu bạn?
Xem lời giải
Cộng các nhóm không trùng nhau: 12+18+10=40 bạn.
Ví dụ 2
Ví dụ: kiểm tra điều kiện và kết quả
Biểu đồ có18 bạn nhómA,12 nhómB. NhómA nhiều hơn nhómB bao nhiêu bạn?
Xem lời giải
Hiệu18−12=6 bạn. Tổng30 bạn không phải lượng chênh lệch.
Tự kiểm tra ngayLàm bộ câu hỏi đúng theo bài học này, có chấm điểm và giải thích.
Ảnh thực tế · Wikimedia Commons (thư viện website)
Đời sống và mô hình hóa
Vận dụng: tự giải trước khi đối chiếu
Trong mẫu 40 bạn có 18 đi xe đạp. Tỉ lệ đi xe đạp bao nhiêu phần trăm?
**Em làm trước:** ghi dữ kiện, chọn công cụ và nhập kết quả. Giả thiết và giới hạn của mô hình được giải thích trong lời giải.