Đọc tỉ lệ trên biểu đồ hình quạt tròn và chú giải.
Tính số lượng từ tỉ lệ phần trăm, kiểm tra tổng 100%.
Thể hiện một cơ cấu đơn giản bằng các hình quạt.
Minh họa được tạo bằng AI cho bài học Toán 7.
1Lý thuyết trọng tâm
**Đối chiếu:** SGK Toán 7 – Kết nối tri thức với cuộc sống, Tập 1, Chương 5, Bài 18.
## 1. Bắt đầu bằng một dự đoán
40 học sinh, 25% thích bơi. Hình quạt bơi phải chiếm một phần mấy hình tròn, và có bao nhiêu bạn?
## 2. Em tự khám phá
Dùng hình tròn giấy chia 4 phần bằng nhau. Tô 1 phần cho 25%, rồi tạo cơ cấu thể thao 50%, đọc sách 30%, âm nhạc 20%. Kiểm tra tổng. Tính số bạn mỗi nhóm nếu lớp có 40 bạn. Sản phẩm: biểu đồ có tiêu đề, chú giải và số liệu.
**Cách học:** Ghi dự đoán trước khi thao tác. So sánh kết quả với bạn, chỉ ra dữ kiện làm em thay đổi ý kiến. Đo đạc giúp phát hiện quy luật; với khẳng định hình học, cần lập luận để kết luận.
## 3. Kiến thức trọng tâm
Biểu đồ hình quạt tròn biểu diễn các phần trong một tổng thể. Toàn bộ hình tròn ứng với 100%; tỉ lệ mỗi phần tương ứng kích thước hình quạt. Số lượng của một phần bằng tổng số nhân tỉ lệ phần trăm rồi chia 100. Nếu cần dựng hình, góc ở tâm bằng $360^\circ\times \dfrac{p}{100}$. Các nhóm phải được xác định rõ; tổng tỉ lệ của các nhóm không chồng lặp là 100%. Không dùng để biểu diễn một dãy biến động theo thời gian.
## 4. Tự kiểm tra trước khi luyện tập
Một biểu đồ ghi 40%,35%,30% cho ba nhóm không chồng lặp. Chỉ ra vấn đề và cách kiểm tra.
**Sản phẩm học tập:** một hình hoặc bảng có chú thích, một lời giải có đơn vị nếu cần và một câu giải thích bằng kiến thức của bài.
**Tự đánh giá:** Em có thể giải thích cách làm? Em đã kiểm tra điều kiện và kết quả? Nếu còn vướng, đọc lại phần kiến thức rồi tự làm hai ví dụ bên dưới trước khi mở lời giải.
3Ví dụ có lời giải
Ví dụ 1
Từ tỉ lệ đến số lượng
40 học sinh, 25% chọn bơi. Tính số bạn.
Xem lời giải
$40\times\dfrac{25}{100}=10$ bạn. $25\%$ ứng với $\dfrac{1}{4}$ hình tròn.
Ví dụ 2
Từ tỉ lệ đến góc
Phần đọc sách chiếm 30%. Góc ở tâm tương ứng bao nhiêu?
Xem lời giải
$360^\circ\times\dfrac{30}{100}=108^\circ$. Góc tỉ lệ với phần trong tổng thể.
Tự kiểm tra ngayLàm bộ câu hỏi đúng theo bài học này, có chấm điểm và giải thích.
Lớp 40 bạn: thể thao 50%, đọc sách 30%, âm nhạc 20%; mỗi bạn chỉ chọn một nhóm. Tính số bạn từng nhóm.
Xem cách giải quyết
Dữ liệu và môi trường
Phân bổ ngân sách STEM
**Tình huống và nhiệm vụ:** Ngân sách 2 000 000 đồng: vật liệu 50%, công cụ 30%, dự phòng 20%. Tính tiền và góc quạt.
**Ý nghĩa thực tế:** Trực quan hóa cơ cấu chi tiêu của dự án.
*Số liệu giả định để luyện tập.*
Xem cách giải quyết
Dữ liệu và môi trường
Thành phần rác sau phân loại
**Tình huống và nhiệm vụ:** Tổng 20 kg: giấy 8 kg, nhựa 7 kg, kim loại 5 kg. Tính tỉ lệ và góc quạt.
**Ý nghĩa thực tế:** Lựa chọn ưu tiên thu gom từ cơ cấu thực tế.
*Số liệu giả định để luyện tập.*
Xem cách giải quyết
Dữ liệu và môi trường
Đọc biểu đồ nhu cầu bữa ăn
**Tình huống và nhiệm vụ:** Một quạt 90° ứng với 15 học sinh. Tổng số học sinh khảo sát là bao nhiêu?
**Ý nghĩa thực tế:** Suy ngược quy mô từ biểu đồ, với điều kiện mỗi em thuộc một nhóm.
*Số liệu giả định để luyện tập.*
Xem cách giải quyết
Dữ liệu và môi trường
Phát hiện báo cáo chưa hợp lí
**Tình huống và nhiệm vụ:** Ba nhóm không chồng lặp, bao phủ toàn bộ mẫu, được ghi 45%, 35%, 25%. Điều gì cần kiểm tra?
**Ý nghĩa thực tế:** Kiểm chứng biểu đồ trước khi công bố.
*Số liệu giả định để luyện tập.*
Xem cách giải quyết
Dữ liệu và môi trường
Chọn biểu đồ đúng mục đích
**Tình huống và nhiệm vụ:** Muốn xem cơ cấu nguồn điện trong một tháng và xu hướng tổng điện 6 tháng. Có nên dùng biểu đồ quạt cho cả hai?
**Ý nghĩa thực tế:** Chọn cách trực quan hóa theo câu hỏi cần trả lời.
*Số liệu giả định để luyện tập.*